Αντίστιξη

ΔΙΔΑΚΤΕΑ ΥΛΗ ΚΑΙ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΑΝΤΙΣΤΙΞΗΣ
ΦΕΚ: 229/57 τεύχος πρώτο

Αντίστιξη – Contrapunto (ιτ.) ή Counterpoint (αγγλ.)

Η πολυφωνία της δυτικής μουσικής χαρακτηρίζεται από την συνύπαρξη δύο ή περισσότερων μελωδιών, οι οποίες συνδυάζονται με βάση ένα σύστημα κανόνων διαφορετικών από εποχή σε εποχή. Από κει προέρχεται και ο όρος αντίστιξη, δηλ. στίξη έναντι στίξης ή φθόγγος έναντι φθόγγου ή, ευρέως, μελωδία έναντι μελωδίας. Αυτό το οριζόντιο είδος μουσικής γραφής συνιστά την πολυφωνία, δηλαδή πολλές φωνές (μελωδίες) μαζί.

Το χαρακτηριστικό της πολυφωνικής – αντιστικτικής γραφής είναι η αυτοτέλεια και η ρυθμική και μελωδική ελευθερία όλων των φωνών που συνηχούν, χωρίς να κυριαρχεί η μία στην άλλη. Η συνηθέστερη μορφή αντίστιξης είναι αυτή που χρησιμοποιεί 4 φωνές (δύο γυναικείες: σοπράνο, άλτο και δύο αντρικές: τενόρος και μπάσος).

Ο όρος αντίστιξη εμφανίζεται τον 14ο αιώνα. Η αντιστικτική μουσική γραφή φτάνει σε μεγάλη ανάπτυξη απ' τον 15ο αιώνα (Αναγέννηση) ή αλλιώς χρυσό αιώνα της πολυφωνίας και φτάνει μέχρι τις αρχές 17ου αιώνα. Κύριοι εκπρόσωποι είναι ο Τζιοβάνι Πιερλουίτζι ντα Παλεστρίνα, ο Ορλάντο ντι Λάσσο κ.ά. Την περίοδο του Μπαρόκ (αρχές 18ου αιώνα), μνημειώδη είναι τα έργα του Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ, που έχει χαρακτηριστεί "βασιλιάς της πολυφωνίας".

Φοίτηση διετής

Για να γίνει δεκτός μαθητής στο Ά έτος της Αντίστιξης δεν χρειάζονται κατατακτήριες εξετάσεις. Προϋπόθεση να κατέχει πτυχίο Ειδικού Αρμονίας, με βαθμό τουλάχιστον “λίαν καλώς”.

Πρόγραμμα

Πρώτo έτος:

Όλα τα είδη της απλής αντίστιξης μέχρι της τετράφωνης επί δεδομένου μέλους (cantus firmus), επισταμένη μελέτη των τόνων της Δυτικής Εκκλησίας και των ήχων της Ανατολικής και εναρμόνιση χορικών. Αντιστικτική επεξεργασία επί απλών Βυζαντινών και δημωδών μελωδιών.

Δεύτερο έτος:

Πεντάφωνη, εξάφωνη, επτάφωνη και οκτάφωνη απλή αντίστιξη, μίμηση, παντός είδους κανόνες, διπλή, τριπλή και τετραπλή αντίστιξη, πεποικιλμένος κανόνας, πεποικιλμένο χορικό, διπλή χορωδία, αντιστικτική επεξεργασία επί απλών Βυζαντινών και δημωδών μελωδιών και σύνθεση από το μαθητή παρόμοιων βυζαντινού και νεοελληνικού ύφους, αντιστικτικές αναλύσεις έργων παλαιών και νεότερων δασκάλων.

Γενικά μαθήματα

1. Πιάνο (από το πρόγραμμα της Μέσης Σχολής)
2. Ιστορία της Μουσικής
3. Μορφολογία
4. Οργανολογία
5. Διδασκαλία στο πρακτικό διδασκαλείο της σχολής αυτής.